Yapay zeka endişeleri ve “şahin” Fed küresel piyasaları sarstı

0
104
Küresel piyasalar ABD'nin tarım dışı istihdam verisine odaklandı

Enflasyon ve para politikalarına ilişkin belirsizlikler sürerken, yapay zeka yatırımlarının geri dönüşüne yönelik endişeler bu hafta pay piyasalarında satış baskısını artırdı. Gözler gelecek hafta ABD’de açıklanacak makroekonomik verilere çevrildi.

Küresel piyasalar, yapay zeka, diplomatik temaslar ve merkez bankalarının para politikalarına yönelik beklentilerin şekillendiği yoğun gündemli haftayı sert satış baskı altında negatif seyirle tamamladı.

ABD Merkez Bankasının (Fed) toplantı tutanaklarından alınan ilave faiz artışı sinyallerinin ve çip şirketi Nvidia’daki yönetim belirsizliğinin, yapay zeka ticaretini olumsuz etkileyebileceği endişeleriyle artan risk algısı, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarıyla tavan yaptı.

Başkan Trump, Asya turunun ardından Beyaz Saray’da düzenlediği basın toplantısında gündemdeki konulara ilişkin açıklamalarda bulundu. Çin ile yaptığı görüşmelerin ardından ABD’nin bu ülkeye yönelik çip ihracatı kısıtlamalarını hafifletmeyi düşünüp düşünmediği sorulan Trump, yalnızca eski nesil çiplerin satışına izin vermek istediklerini belirtti.

Çin’in de çip ürettiğine işaret eden Trump, ABD’nin bu ülkeye çip satmaması halinde Çin’in kendi çiplerini üreteceğini bildirdi. ABD Başkanı Trump, yurt dışında veri merkezi kuran ABD’li şirketlerin cezalandırılacağını belirterek, bu yaklaşımın ABD yapay zeka sektörünün Çinli rakipleriyle rekabet etmesine katkı sağlamayı amaçladığını kaydetti.

Söz konusu açıklamalar, yapay zeka yatırımlarının karlılığa dönüşmesine ilişkin mevcut soru işaretlerini derinleştirirken, sektöre yönelik politika belirsizliklerinin de etkisiyle piyasalardaki satış baskısının güçlenmesine neden oldu.

Buna ek olarak Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le Çin’de yaptıkları üçlü zirvenin tarihi olduğunu belirten Trump, “ABD, Rusya ve Çin, nükleer bir çatışmanın yaşanmasına asla izin verilmemesi konusunda mutabık kaldı.” dedi.

Üçlü liderler seviyesindeki diplomatik temaslarda, somut bir ateşkes veya çip kısıtlamalarının kaldırılması gibi doğrudan piyasa beklentisine bağlanan bir madde bildirilmedi.

Yapay zeka ve teknoloji şirketlerinin karlılığına ilişkin soru işaretleri artarken, Anthropic’in halka arzı sektördeki endişeleri gidermeye yetmedi. Halka arzın ardından ilk işlem gününde 83 dolarlık halka arz fiyatının yüzde 34,3 üzerinde 111,50 dolardan işlem gören şirket hisseleri, ikinci işlem gününde yüzde 8,5 değer kaybetti.

Mevcut risklerin küresel piyasalara yayılmasıyla dünya borsalarının toplam piyasa değeri bu hafta 6 trilyon doların üzerinde geriledi. Piyasalarda “korku endeksi” olarak bilinen VIX Endeksi ise 35,89’a yükselerek ABD Başkanı Donald Trump’ın açıkladığı kapsamlı gümrük tarifelerinin küresel ticaret savaşına ve ekonomik resesyona yol açabileceği endişelerinin öne çıktığı Nisan 2025’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Analistler, piyasalardaki sert satış baskısında birden fazla risk unsurunun aynı anda etkili olduğuna işaret ederek, Fed’in toplantı tutanaklarında öne çıkan ilave faiz artışı sinyalleri, yapay zeka yatırımlarının karlılığına ilişkin endişeler ve jeopolitik gerilimlerin etkisiyle yüksek seviyesini koruyan enerji maliyetlerinin başlıca risk unsurları olduğunu belirtti.

Öte yandan bu hafta yayımlanan Fed Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantı tutanaklarında enflasyonun yüzde 2 hedefine dönmesi konusunda ilave faiz artışlarının muhtemelen uygun olacağı görüşü öne çıktı.

Bazı üyelerin, enflasyon verilerinin tahminleri aşması durumunda aralıkta 25 baz puandan daha büyük bir artışın değerlendirilebileceği görüşünde olduğu tutanaklarda yer aldı. Ayrıca yapay zeka yatırımları, tutanaklarda tartışma konusu olurken, hem enflasyonun hem de potansiyel finansal istikrarsızlığın bir tetikleyicisi olarak görüldü.

İşlem haftasının sonuna doğru hisse senedi piyasalarındaki sert satışların ardından para piyasalarında Fed’in para politikasına yönelik beklentilerde büyüme ve finansal istikrar risklerinin daha fazla öne çıktığı görüldü.

Bu gelişmelerle bankanın aralık ayında politika faizini 25 baz puan artırma olasılığı yüzde 88’e gerilerken, gelecek yıl için fiyatlanan toplam faiz artırımı beklentisi 2’den 1’e indi.

Analistler, gelecek hafta ABD’de açıklanacak kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi ile büyüme verilerinde Fed’in ileriki dönem adımlarına yönelik sinyaller aranacağını kaydetti.

Bu gelişmelerle ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi, yatırımcıların güvenli liman olarak devlet tahvillerine yönelmesiyle haftalık bazda 20 baz puanın üzerinde azalışla yüzde 4,94’e indi.

Dolar endeksi haftayı yüzde 0,3 artışla 103,8 seviyesinde tamamlarken, altının ons fiyatı Fed’e yönelik faiz artışı beklentileri ve hisse senedi piyasalarındaki satışların tetiklediği likidite ihtiyacının etkisiyle yüzde 8,9 geriledi. Böylece altın, 16 Mart haftasından bu yana en sert haftalık düşüşünü kaydetti.

Ocak vadeli Brent petrolün varil fiyatı ise haftalık bazda yüzde 3,50 değer kaybıyla 92,5 dolara indi.

New York borsasında düşüşler tarihi seviyelerde

ABD’de pay piyasaları bu hafta satıcılı seyretti. Haftalık bazda New York borsasında S&P 500 yüzde 8,61, Nasdaq endeksi yüzde 10,02 ve Dow Jones endeksi de yüzde 8,02 düştü. S&P 500 ve Dow Jones endeksleri, Nisan 2025’ten bu yana en sert haftalık düşüşlerini kaydederken, Nasdaq endeksi ise Mart 2020’den bu yana en büyük haftalık kaybını yaşadı.

Ayrıca Dow Jones ve S&P 500 endeksleri, düzeltme bölgesine girerken, Nasdaq endeksi de yıl başından bu yana elde ettiği kazançları geri vererek negatif bölgeye geçti.

ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonunun (SEC) Nvidia’nın muhasebe uygulamalarına ilişkin olası sorunları soruşturduğuna dair haberlerin ardından şirket hisselerindeki satış baskısı arttı.

Casusluk konusu ve yönetimsel çalkantılarla Nvidia’nın hisseleri haftalık bazda yüzde 22,9 geriledi. Yapay zeka alanındaki endişeler yarı iletken hisselerine sirayet etti.

Buna göre, yarı iletken üreticisi Micron Technology’nin hisseleri yüzde 23,6, Advanced Micro Devices’ın (AMD) hisseleri yüzde 20,5, Marvell’in hisseleri yüzde 22 ve Arm Holdings’in hisseleri yüzde 20,1 değer kaybetti.

Gelecek hafta pazartesi Chicago ulusal aktivite endeksi, S&P Global imalat sanayi ve hizmet sektörü Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), salı Richmond Fed sanayi endeksi, Conference Board tüketici güven endeksi, çarşamba kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi, büyüme, haftalık işsizlik maaşı başvuruları, dayanıklı mal siparişleri, yeni konut satışları, cuma toptan stoklar verileri takip edilecek.

ABD borsaları gelecek hafta Şükran Günü nedeniyle perşembe günü kapalı olurken, cuma günü de yarım gün işleme açık olacak.

Avrupa’da enflasyon 3 yılın zirvesinde

Mevcut gelişmeler Avrupa borsalarında satışların artmasına yol açtı. Bölge piyasalarında önemli ağırlığı bulunan Hollanda menşeli çip üretim teknolojileri firması ASML’nin hisseleri haftalık bazda yüzde 12,7 geriledi.

Öte yandan Avro Bölgesi’nde yıllık enflasyon ekimde yüzde 4’e çıkarak son 3 yılın zirvesine tırmandı. Analistler, enerji maliyetlerinin bir süredir yüksek seyretmesinin enflasyondaki katılığı artırdığını belirterek, bu durumun Avrupa Merkez Bankasının (ECB) aralık ayında faiz artırma ihtimalini güçlendirdiğini kaydetti.

ECB Başkanı Christine Lagarde, Avro Bölgesi’ni dış finansal şoklardan korumak amacıyla diğer merkez bankalarıyla kurulan para takası (swap) hatlarını daha erişilebilir hale getirmek için çalıştıklarını bildirdi.

İngiltere’de ise yıllık enflasyon, akaryakıt fiyatlarındaki artışın etkisiyle ekimde yüzde 3,6’ya çıkarak son bir yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Bu arada dolardaki değerlenmeyle avro/dolar paritesi 1,0953’e inerek 19 ayın en dip seviyesini gördü.

Diğer taraftan Avrupa Birliği (AB) ile İngiltere, Brüksel’deki zirvede tarım ve gıda ürünlerinin ticaretini kolaylaştıracak, gençlerin karşılıklı hareketliliğini artıracak ve karbon piyasalarını birbirine bağlayacak anlaşmaların müzakerelerini tamamladı.

Makroekonomik verilerde Almanya’da Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), Orta Doğu’da tırmanan jeopolitik gerilimlerin yol açtığı enerji ürünleri şokunun etkisiyle ekimde yıllık bazda yüzde 8,1 artarak Şubat 2023’ten bu yana en hızlı yükselişini kaydetti.

Gelecek hafta bölge genelinde sektörel Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verileri ile Almanya’da büyüme verileri yatırımcıların odağına yerleşti.

Bu gelişmelerle haftalık bazda İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 4,87, Almanya’da DAX endeksi yüzde 6,98, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 4,95 ve İtalya’da MIB 30 endeksi yüzde 5,73 düştü.

23 Kasım ile başlayacak haftada pazartesi Avro Bölgesi, Almanya ve İngiltere’de PMI verileri, salı Almanya’da IFO iş ortamı güven endeksi, Almanya’da büyüme, cuma ise Avro Bölgesinde tüketici güven endeksi, Almanya’da işsizlik oranı verileri takip edilecek.

Bu hafta Tayvan teknoloji endeksi yüzde 17,2 geriledi

Asya piyasalarında Fed’in ilave faiz artışı sinyalleri, yapay zeka yatırımlarının geri dönüşüne ilişkin endişeler ve ABD’nin çip kısıtlamaları öne çıktı. Küresel teknoloji ve çip tedarik zincirinin seyrini gösteren önemli öncü göstergelerden Tayvan teknoloji endeksi, haftalık bazda yüzde 17,2 değer kaybetti.

Makroekonomik verilerde Japonya’da yıllık enflasyon ekimde yüzde 2,3 ile beklentilerin altında gerçekleşirken, çekirdek enflasyon da yüzde 2,2 ile öngörüleri karşılamadı.

Küresel yatırımların yarı iletken talebini desteklemesiyle Japonya’nın ihracatı ekimde yüzde 20,5 artarak beklentileri aşarken, ithalatındaki artış yüzde 21,6 ile tahminlerin altında kaldı. Bu gelişmelerin ardından ülkenin dış ticaret açığı ekimde 476,5 milyar yen (yaklaşık 3 milyar dolar) oldu.

Ülkede çekirdek makine siparişleri de eylülde aylık bazda beklentilerin aksine yüzde 0,3 gerilerken, yıllık bazda yüzde 13,4 artarak tahminlerin altında kaldı.

Öte yandan Çin’de gösterge faizi işlevi gören 1 ve 5 yıllık kredi faiz oranlarında (LPR) değişikliğe gidilmedi. Çin Ulusal Bankalararası Fon Merkezi, 1 yıllık kredi faiz oranının yüzde 3’te, 5 yıllık kredi faiz oranının ise yüzde 3,5’te sabit tutulduğunu bildirdi.

Bu gelişmelerle, haftalık bazda Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 7,95, Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 7,70, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 5,19 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 2,77 geriledi.

Gelecek hafta cuma Japonya’da Tokyo enflasyonu, Çin’de sanayi karları verileri takip edilecek.

Pazartesi günü Japonya’da piyasalar tatil nedeniyle kapalı olacak.

BDDK’den kredi kartlarına ve konut kredilerine ilişkin düzenleme

Yurt içinde ise satış ağırlıklı seyreden Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, haftalık bazda yüzde 6,01 azalışla 11.131,32 puandan kapandı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, fon soruşturması kapsamındaki ödemelerin bugüne kadar yaklaşık 161 milyar liraya ulaştığını belirterek, söz konusu ödemelerde Hazine veya kamu kaynaklarının kullanılmadığını söyledi.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), kredi kartı kullanımında asgari ödeme tutarlarına yönelik limit dilimlerinde ve konut kredilerinde yeni düzenlemeye gitti.

Buna göre, limiti 100 bin lira ve altında olan kredi kartları için asgari ödeme tutarı dönem borcunun yüzde 20’si olarak belirlendi. Limiti 100 bin liranın üzerinde olup 200 bin lirayı aşmayan kredi kartları için söz konusu oran yüzde 30’a düşürülürken, limiti 200 bin liranın üzerinde olan kredi kartlarında ise asgari ödeme tutarı dönem borcunun yüzde 40’ı olarak güncellendi.

Öte yandan BDDK, konut kredilerinde kredi tutarının konut değerine oranına ilişkin düzenlemeyi de değiştirdi.

Düzenleme kapsamında 29 Ocak 2026 tarihli ve 11364 sayılı kurul kararında belirlenen azami kredi tutarının teminat olarak alınan konutun değerine oranının, tüketicinin kendisinin, eşinin veya 18 yaş altındaki çocuklarının malik olduğu en az iki konutunun bulunması halinde yüzde 75 azaltılarak uygulanmasına karar verildi. Bundan önce bu uygulama en az bir konutun bulunması durumunda uygulanıyordu.

ABD merkezli yatırım bankası JP Morgan, fon meselesinin geride kalmasını ve faiz indirim döngüsünün başlamasını gerekçe göstererek, MSCI Türkiye endeksine ilişkin tavsiyesini “Nötr”den “Ağırlık Artır”a çıkardı.

Dolar/TL de haftayı önceki haftalık kapanışın yüzde 0,4 üzerinde 50,5420’den tamamladı.

Gelecek hafta yurt içinde pazartesi sektörel enflasyon beklentileri, cuma TCMB Finansal İstikrar Raporu ve ekonomik güven endeksi verileri takip edilecek.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz